Morfologija

Morfologija je nauk koji se bavi oblicima riječi. Morfologija u lingvistici označava temeljni oblik gramatike ili oblikoslovlje gdje se proučavaju najmanje jezične jedinice ili morfemi s pridruženim značenjem i oblici dređenih promjenjivih riječi.

U pisanom jeziku morfemi su sastavljeni od grafema, a u govornom jeziku od fonema. Morfem može biti vezan ako se koristi uz slobodan morfem ili slobodan ako može stajati samostalno.

Postoje različite vrste morfema prema položaju u riječi, pa tako treba razlikovati: korijenski morfem (ima temeljno značenje riječi), prefiksalni morfem (nadopunjuje značenje korijenskog morfema) i sufiksalni morfem (nadopunjuje značenje korijenskog morfema).

Oblici riječi u jeziku služe da se riječima mogu pridružiti gramatička značenja, pa se u morfologiji proučavaju načini izražavanja riječi kao i njihove gramatičke kategorije.

Gramatičke kategorije kod imenskih riječi predstavljaju rod, padež ili broj, dok kod glagolskih riječi označavaju način, vrijeme, glagolski vid ili lice.

U morfologiju se ponekad može svrstati leksička morfologija ili tvorba riječi. U sklopu morfologije proučava se i problematika određene vrste riječi, a gdje se najviše inzistira na kategorijalnom značenju određene vrste po kojem se pojedina riječ odnosi na određenu vrstu.

Kod glagola se misli na radnju, kod imenica na predmetnost, kod zamjenica na zamjenjivanje i kod brojeva na preciznu kvantifikaciju.

U sklopu morfologije se proučavaju nepromjenjive vrste riječi, unatoč tome što nemaju promjenjiv oblik. Tako je kategorijalno svojstvo veznika da povezuje određene sintaktičke jedinice, priloga da označava okolnost, uzvika da označava afektivna stanja sudionika govornog čina, čestica da oblikuje značenje određenih sintaktičkih rečenica i jedinica te prijedloga da odredi jasna značenja padeža.